Gijloten bij tomaten: sapslopers, maar niet allemaal gelijkwaardig
Elk voorjaar speelt hetzelfde tafereel zich af in de moestuin: je bindt de tomatenstengels op en knijpt methodisch elke kleine scheut weg die tussen stengel en blad uitkomt. Jarenlang werd ons geleerd dat deze gijloten de plant uitputten en de oogst verpesten.
Toch bracht een ervaren volkstuinier op een dag plots mijn hand tot stilstand. Hij wees op één specifieke gijloot die hij nooit verwijderde. Sindsdien buigen zijn tomatenplanten letterlijk door onder het gewicht van de trossen. De vraag is: waar verstopt die befaamde scheut zich precies?
Niet alle gijloten zijn gelijk
Een gijloot is het kleine zijtakje dat groeit in de hoek tussen de hoofdstengel en een blad. Laat je hem begaan, dan ontwikkelt hij zich tot een volwaardige tak met eigen bladeren, bloemen en vruchten. Bij onbepaalde rassen verandert de plant daardoor razendsnel in een ondoordringbare struik.
Jarenlang gold dan ook de gulden regel: verwijder ze allemaal en houd één enkele stengel over. Zo krijg je een luchtiger plant, grotere vruchten en minder onderhoud. Die snoeitechniek werkt zeker, maar kost tijd, veroorzaakt wonden die valse meeldauw uitlokken en laat de tomaten soms onbeschermd in de brandende zon.
De gijloot onder de eerste tros: de scheut die je koestert
Waarschijnlijk heb je al menig stengel afgewerkt terwijl je alles wat uitkwam gewoon wegknipte. Toch verdient één gijloot op een goed gegroeide plant om gespaard te blijven: de gijloot net onder de eerste bloemtros, die vaak dikker is dan de rest. Om hem te vinden, volg je de stengel omhoog tot aan de eerste bloemtros, ga je één blad lager en zoek je de scheut in die oksel. Dat is hem.
Door deze gijloot te laten groeien, ontstaat een tweede hoofdstengel — je leidt de plant dan op twee armen in plaats van één. Dat levert meer bladeren op om de vruchten te voeden én te beschermen tegen de zon, en meer bloementrossen die mooi verspreid zitten. Alle andere gijloten knijp je weg zolang ze nog klein zijn, bij voorkeur bij droog weer.
Hoe pas je deze selectieve snoei aan jouw tomaten en tuin aan?
Het opkweken op twee stengels is vooral geschikt voor onbepaalde rassen die in volle grond of grote bakken groeien. Elke stengel wordt apart aan een steunpaal bevestigd. In vochtige regio’s of onder glas verwijder je nadien een aantal onderste bladeren om de plant beter te laten ademen en schimmelziekten te remmen.
Bij bepaalde rassen, zoals Roma of veel struikvormige kerstomaatjes, snoei je de gijloten beter niet weg, want elke stengel draagt al bloemen. Wie op een klein vierkantje of balkon tuiniert, houdt de plant beter op één stengel als de ruimte schaars is — dat voorkomt een jungle en maakt het water geven een stuk eenvoudiger.
