Een nachtelijke jager die elk product ver overtreft
Elk voorjaar speelt hetzelfde tafereel zich opnieuw af: sla vol gaten, zilverachtige sporen op de tegels ’s ochtends vroeg, en het vertrouwde gebaar om de doos blauwe korrels weer tevoorschijn te halen. Je strooit ze rondom je plantjes om je geruster te voelen — maar intussen open je een heel ander front in je tuin.
Want wat er niet op het etiket staat, is dat die blauwe korrels ook de egel doden. Datzelfde dier dat seizoen na seizoen maar liefst zo’n 200 slakken verorberd. Zodra deze nachtelijke jager verdwijnt, exploderen de schade aan je gewassen.
De egel: een onzichtbare bondgenoot in je moestuin
Zodra de zon ondergaat, doorkruist de egel gazon, borders en composthopen. Hij slokt wormen, insecten en kleine knaagdieren op — maar bovenal de slakken en slakken zonder huis die je bladeren doorzeven. In een paar vochtige nachten ruimt hij tientallen weekdieren op; over een volledig seizoen komt dat neer op zo’n 200 slakken minder in je tuin.
Toch wordt dit kleine zoogdier steeds zeldzamer. Populatieopvolging schat dat het aantal egels in de afgelopen twintig jaar met ongeveer 70% is gedaald. De egel is al sinds 1981 een beschermde diersoort en geldt als “bijna bedreigd”. Verkeersslachtoffers maken het al moeilijk genoeg — tuinchemicaliën maken het er alleen maar erger op.
Blauwe korrels: een slakkenbestrijder die de hele voedselketen vergiftigt
De eerste blauwe korrels bevatten metaldehyde, een stof die het zenuwstelsel van slakken afbreekt en ze door uitdroging doet sterven. Maar stervende slakken blijven vol gif zitten. De egel of vogel die ze opeet, hoopt de stof op in zijn lichaam, krijgt stuiptrekkingen en kan sterven — zonder dat iemand ook maar verband legt met de korrels.
Een studie uit het einde van de jaren tachtig toonde al aan dat ongeveer een kwart van de onderzochte egels was gestorven aan acute vergiftiging na een bespuiting. Metaldehyde is inmiddels verboden voor particulieren, maar circuleert nog steeds via oude voorraden. Het “biologische” alternatief op basis van ijzerfosfaat blijft verdacht voor huisdieren en bodemorganismen.
Je sla beschermen zonder je egel te verliezen: de juiste aanpak
We hebben allemaal al eens, op een avond vol ontmoediging, korrels rondom de sla gestrooid. Toch volstaat een eenvoudige combinatie van drie ingrepen: leg ruwe houten planken die lichtjes vochtig zijn gehouden tussen de rijen om slakken op één plek samen te brengen, geef water ’s ochtends in plaats van ’s avonds, en laat een hoekje met dode bladeren en takken liggen waar de egel zich kan verschuilen.
Het doel is simpel: de vicieuze cirkel van “korrels strooien, minder egels, meer slakken” doorbreken. Een paar concrete richtlijnen helpen je op het goede pad te blijven:
- Verban alle producten op basis van metaldehyde, inclusief oude voorraden in de schuur.
- Beperk het gebruik van ijzerfosfaatkorrels strikt tot een allerlaatste redmiddel.
- Zorg voor een opening van 13 cm in afsluitingen en hagen zodat egels vrij kunnen passeren.
