Dezelfde factuur, maar een heel andere waterkwaliteit op de bovenste verdiepingen
Op de bovenste verdieping laat water witte strepen achter in de gootsteen, raakt de waterkoker razendsnel vol kalk en voelt de huid strak aan na het douchen. Toch betaalt u exact hetzelfde als de buurman op de eerste verdieping: dezelfde hoofdmeter, dezelfde prijs per kubieke meter, dezelfde lasten. In veel appartementsgebouwen is dat extra kalkrijke water op hogere verdiepingen geen verbeelding — maar het komt ook niet uit een apart leidingnet.
Kalk is afkomstig uit de bodem, via calcium en magnesium, en de officiële waterhardheid is op de meter voor het hele gebouw identiek. Toch verandert er veel tussen de kelder en de zesde verdieping. Het zijn de stijgleidingen die het verschil maken — al verschijnen ze nooit op een afrekening van de gemeenschappelijke kosten.
In een appartementsgebouw stijgt het water via stijgleidingen omhoog, passeert bochten en aftakkingen, en verblijft daarna langer in de bovenste leidingdelen. Door de jaren heen vormt zich een laag kalkaanslag op de binnenwanden. Zodra het water stilstaat tijdens een weekend of vakantie, lossen die afzettingen gemakkelijker los en belanden ze uiteindelijk in de kraan op de bovenste verdieping. Bovendien is er meer druk nodig om water naar boven te pompen, wat bepaalde verschijnselen — zoals witachtig, luchtig water — op grote hoogte vaker doet optreden.
De waterdruk varieert vaak op grote hoogte, met of zonder boosterpomp. Onregelmatig debiet, warm water dat lang op zich laat wachten, een slecht uitgebalanceerde circulatieleiding… Warm water stagneert vaker in bepaalde leidingdelen, wat kalkaanslag verder in de hand werkt. Ongeveer 1 mm kalkaanslag op een verwarmingselement kan al meer dan 10% extra energieverbruik veroorzaken. Iedereen betaalt hetzelfde, maar de bewoners bovenaan lijden het meest onder slijtage van toestellen en verlies aan comfort.
Hoe bewijst u dat het water op de bovenste verdieping harder is
Het eerste teken is visueel: hoe snel verschijnen er sporen in de gootsteen, hoe vaak moet u de waterkoker ontkalken, verstoppen de kraanzeefjes op de zesde etage sneller dan op de eerste? Voor een meer objectieve vergelijking kunt u hardheidsstrips gebruiken, die verkrijgbaar zijn in bouwmarkten. Test op hetzelfde tijdstip, met koud water, en laat het water aan elk verdiep even lang lopen. Men spreekt van “zeer hard” water bij een waarde boven 30 à 35 °f TH.
Wat de syndicus beheert… en wat hij aan de bewoner overlaat
Van de hoofdmeter tot en met de stijgleidingen gaat het om gemeenschappelijke delen, die vallen onder de verantwoordelijkheid van de mede-eigendom en dus van de syndicus. Kranen, slangen, filters en douchekoppen horen bij de privéwoning zelf. Het onderhoud van de stijgleidingen gebeurt vaak pas bij problemen: een lek wordt gedicht, een leidingdeel vervangen — maar een globale diagnose van kalkaanslag of een fijnafstemming van de warmwatercirculatie blijft doorgaans uit.
De beste structurele oplossing tegen kalk is de installatie van een waterontharder op de hoofdleiding. Zo’n keuze moet worden besproken en gefinancierd tijdens een algemene vergadering van de mede-eigenaars.
Voor een bewoner op een hoge verdieping die nu al last heeft van kalkaanslag, zijn er ook lokale oplossingen die werken: een filterende douchekop om zichtbare deeltjes te beperken, een compact filter onder het aanrecht of een opschroefbaar waterfilter op de kraan om waterkoker en koffiezetapparaat te beschermen, aangevuld met een filterkan. Houd er wel rekening mee dat zulke systemen niet alles tegenhouden — kalk blijft zich afzetten waar water stilstaat in uw leidingen.
Er is ook goed nieuws: kalk bestaat uit calcium en magnesium en is absoluut niet giftig. Het drinken van hard kraanwater dekt zelfs ongeveer 5 à 10% van de dagelijkse mineraalbehoeften. De echte impact speelt zich dus vooral af op de energiefactuur, de levensduur van uw toestellen — en de geduldsreserve van de bewoners op de bovenste verdieping.
