Een zelfgemaakte val die averechts werkt
Een plastic fles, wat bier op de bodem, een schepje suiker… en soms een lepeltje confituur “om het beter te laten werken”. In de tuin is de zelfgemaakte val tegen de Aziatische hoornaar een vaste gewoonte geworden zodra de lente zich aandient.
Maar die gewoonte kan je tuin juist schade berokkenen. De Aziatische hoornaar, Vespa velutina nigrithorax, heeft ons land volledig veroverd en vormt een ernstige bedreiging voor bijenkasten, moestuinen en fruitboomgaarden. Toch volstaat één verkeerd ingrediënt om je val te veranderen in een dodelijke hinderlaag voor bijen. En één ander ingrediënt mag onder geen beding ontbreken…
Aziatische hoornaar: een vraatzuchtige indringer met wettelijke gevolgen
De Aziatische hoornaar dook in 2004 op in Frankrijk en heeft zich sindsdien over het volledige grondgebied verspreid. Elke kolonie verslindt zo’n 11 kg insecten per seizoen, waaronder tal van bestuivers. Eén niet-vernietigd nest levert in de herfst gemiddeld honderden koninginnen op — elk in staat een nieuw nest te stichten. Dat betekent potentieel 2.000 extra hoornaars rond je tuin het jaar daarop.
De meeste voorjaarsnesten zijn nog piepklein — ter grootte van een pingpongbal — en verscholen onder dakranden, rolluikkassen of tuinbergingen. Bijna 90% van de primaire nesten bevindt zich op gebouwen. De vernietiging ervan moet worden overgelaten aan een gecertificeerde professional, doorgaans via de gemeente, tegen een kostprijs van gemiddeld 89 tot 180 euro.
Zelfgemaakte vallen: het “gezellige” ingrediënt dat bijen doodt
We kennen het allemaal: een val met bier, suiker en “een beetje honing of jam om meer te lokken”. Precies daar loopt het mis. Honing, confituur of sterk gesuikerde siropen sturen een direct voedingssignaal naar bijen, hommels en andere bestuivende insecten. Het resultaat? Een niet-selectieve val waar je in het voorjaar soms bijna honderd nuttige insecten verdronken aantreft voor één gevangen Aziatische hoornaar.
Onderzoekers van INRAE en het ITSAP – Institut de l’abeille bevelen daarentegen een nauwkeurig lokmiddel aan: ongeveer een derde donker bier, een derde rodevruchtensiroop en een derde droge witte wijn. Die laatste is cruciaal: de zuurtegraad en het alcohol houden bijen grotendeels op afstand, terwijl hoornaars er wél op afkomen. Vervang je de witte wijn door water of vruchtensap, of voeg je honing toe “om het te versterken”, dan verliest de val alle selectiviteit.
De juiste aanpak: vangen zonder bestuivers te schaden
Het beste moment voor voorjaarsbestrijding start wanneer de temperaturen rond de 12 à 15 °C schommelen, ergens tussen eind februari en eind mei. In die periode kan het vangen van één enkele stichtingskoningin een volledig nest voorkomen — goed voor zo’n 2.000 minder hoornaars en 11 kg geredde insecten.
Experts raden aan alle vallen tegen eind mei te verwijderen, de flessen twee keer per week te controleren en het lokmiddel elke 8 à 10 dagen te verversen. Hang de fles op ongeveer 1,50 m hoogte, met ingangsopeningen van circa 8 mm en kleine gaatjes van 6 mm net boven het vloeistofniveau — zo kunnen kleine insecten ontsnappen. Spot je een nest, houd dan minstens tien meter afstand, breng kinderen en huisdieren in veiligheid en bel daarna een professional via de gemeente.
