Statiegeld op plastic flessen vanaf 2029: wat is er beslist?
Op 19 mei 2026 bevestigde Mathieu Lefèvre, de Franse staatssecretaris voor ecologische transitie, tijdens een ecologische planningsraad dat er vanaf 1 januari 2029 een retoursysteem voor plastic flessen wordt ingevoerd. Het doel is duidelijk: de inzamelcijfers fors omhoog trekken om te voldoen aan de Europese verpakkingsverordening en de doelstellingen van de AGEC-wet. Maar de aankondiging wakkert opnieuw de woede aan van lokale besturen, die dagelijks instaan voor afvalsortering en recyclageparken.
In de Senaat bracht Daniel Laurent deze bezorgdheid ter sprake via een schriftelijke vraag, gepubliceerd in het Staatsblad van 28 mei 2026. Hij herinnerde eraan dat de Vereniging van Franse Burgemeesters, France Urbaine en Intercommunalités de France de maatregel bestempelen als “contraproductief voor het milieu en schadelijk voor de lokale openbare afvaldienst”. De regering heeft nog niet gereageerd, terwijl de Europese timing steeds meer druk zet.
Hoe zou het statiegeldsysteem voor plastic flessen werken?
In de praktijk voegt het retoursysteem een paar cent toe aan de prijs van elke fles. Die cent krijgt de consument terug door de lege verpakking in te leveren via een automaat of een innamepunt, voornamelijk in supermarkten. De ingezamelde flessen worden vervolgens doorgestuurd naar specifieke verwerkingscircuits, beheerd in samenwerking met de drank- en verpakkingsindustrie, terwijl de gele containers gewoon de overige huishoudelijke afvalstoffen blijven inzamelen.
Volgens de Banque des Territoires zamelt Frankrijk momenteel slechts 55 à 62% van de plastic flessen in. Dat ligt ver verwijderd van de beoogde 77% tegen 2025 en de verplichte 90% tegen 2029 zoals vastgelegd in de Europese verpakkingsverordening. De AGEC-wet van 10 februari 2020 schrijft bovendien een vermindering van 50% van wegwerpflessen voor tegen 2030 ten opzichte van 2018. Brancheorganisatie Elipso stelt dat het statiegeldsysteem “het enige realistische middel is om 77% en vervolgens 90% inzameling te bereiken”.
Waarom spreken lokale besturen van een “vals statiegeldsysteem”?
Lokale politici vrezen in de eerste plaats een zware financiële klap voor de openbare afvaldienstverlening. PET-flessen zijn immers een van de meest waardevolle fracties in sorteercentra. Als private statiegeldsystemen die stroom overnemen, verliezen gemeenten de inkomsten uit de verkoop van dat materiaal. De rekening dreigt dan te worden doorgeschoven naar de belastingen of heffingen die gezinnen betalen.
De Vereniging van Franse Burgemeesters en haar partners noemen het ook een “vals goed milieu-idee”. Zij zijn van mening dat dit systeem plastic volumes veiligstelt voor de industrie in plaats van te sturen op vermindering en hergebruik, wat ingaat tegen de 3R-koers van de AGEC-wet. Na jaren van investeringen om de gele container algemeen in te voeren en sorteercentra te moderniseren, vrezen lokale bestuurders een complexer sorteergedrag en betreuren ze het gebrek aan grondig overleg.
Het plan met 14 voorstellen: het alternatief van de lokale besturen
Al in 2023 dienden de bestuurdersvakbonden bij de nationale overheid een plan in met veertien concrete voorstellen om de recyclaagedoelstellingen duurzaam te halen zonder een algemeen plastic statiegeldsysteem. Dit pakket zet in op vermindering aan de bron: het promoten van kraanwater, het uitrollen van openbare drinkfonteinen en het beperken van kleine formaten die veel afval genereren, maar ook op de uitbouw van lokale hergebruikcircuits.
Hetzelfde plan legt de nadruk op sortering “overal en voor iedereen”, het versterken van de verplichtingen en financiering van eco-organisaties en een striktere aanpak van sluikstorten. In zijn vraag wil Daniel Laurent weten of de regering eindelijk bereid is deze pistes te onderzoeken in overleg met de lokale besturen, temeer omdat het niet halen van de Europese doelstellingen de overheidsfinanciën ongeveer 1,5 miljard euro per jaar zou kosten. De komende maanden zullen uitwijzen of Parijs zijn koers bijstuurt of vasthoudt aan het statiegeldsysteem voor 2029.
