Hoge bloeddruk: een veelvoorkomende aandoening die nog te weinig onder controle is
Hoge bloeddruk treft ongeveer 17 miljoen volwassenen in Frankrijk, oftewel bijna een derde van de bevolking, en blijft de belangrijkste vermijdbare oorzaak van een beroerte. Om artsen te helpen sneller de juiste behandeling te vinden, heeft een team van het George Institute for Global Health een calculator voor de behandeling van hoge bloeddruk ontwikkeld. Dit instrument is gebaseerd op bijna 500 gerandomiseerde klinische studies en meer dan 100.000 patiënten.
Dit nieuwe online instrument, de Blood Pressure Treatment Efficacy Calculator, belooft de klassieke strategie van vallen en opstaan gedeeltelijk te vervangen. Het onderzoek, gepubliceerd op 30 augustus 2025 in het tijdschrift The Lancet, toont aan hoe gegevens uit gecontroleerde studies artsen al vanaf het begin kunnen sturen naar de juiste behandelingsintensiteit. “Met deze nieuwe methode bepaal je hoeveel de bloeddruk omlaag moet, kies je op basis van bewijs een ideaal behandelplan om dat doel te bereiken, en begin je dat zo snel mogelijk toe te passen”, aldus hoofdprofessor Anthony Rodgers van het instituut.
Een wereldwijd probleem dat nog onvoldoende wordt aangepakt
Wereldwijd schatten de Wereldgezondheidsorganisatie en de World Heart Federation dat ongeveer 1,3 miljard volwassenen lijden aan hoge bloeddruk, wat elk jaar leidt tot bijna 10 miljoen sterfgevallen. Verontrustend genoeg heeft minder dan 20% van de betrokkenen een goed gecontroleerde bloeddruk. Hoge bloeddruk wordt gedefinieerd als een bloeddruk boven de 140/90 mmHg en verloopt vaak zonder symptomen, al kunnen hoofdpijn, visuele stoornissen of hartkloppingen soms optreden.
Doeltreffende geneesmiddelen bestaan al lang, van diuretica en bètablokkers tot ACE-remmers, ARB’s en calciumantagonisten. Het paradoxale probleem schuilt vooral in de zogeheten “therapeutische inertie”: men start met een lage dosis, wacht af en past vervolgens aan. Intussen zijn er duizenden mogelijke combinaties, en de sterk wisselende bloeddrukmetingen van dag tot dag bemoeilijken een helder oordeel..
Hoe werd de calculator opgebouwd op basis van 500 studies?
Cardioloog Nelson Wang en zijn collega’s verzamelden ongeveer 500 dubbelblinde, placebogecontroleerde gerandomiseerde studies met in totaal bijna 106.000 hypertensiepatiënten. Deze analyses, die de vijf grote klassen van bloeddrukverlagende middelen in mono-, bi- en drievoudige therapie onderzochten, tonen aan dat een standaard monotherapie de systolische bloeddruk gemiddeld met ongeveer 8 à 9 mmHg verlaagt, terwijl een combinatie van twee middelen eerder 15 mmHg haalt en drievoudige therapieën in de categorie van hoge intensiteit vallen.
Op basis van deze gegevens modelleerde het team de verwachte bloeddrukdaling voor elk behandelschema en verwerkte die in de online calculator. De behandelingen worden ingedeeld in drie niveaus van antihypertensieve behandelingsintensiteit: laag (minder dan 10 mmHg), matig (10 tot 19 mmHg) of hoog (minstens 20 mmHg). Dit principe is vergelijkbaar met de intensiteitsindeling van statines voor cholesterol. De onderzoekers benadrukken dat een daling van 1 mmHg in systolische bloeddruk gemiddeld overeenkomt met ongeveer 2% minder risico op een ernstige cardiovasculaire gebeurtenis.
Wat verandert dit instrument aan de medicatiekeuze tijdens een consultatie?
In de praktijk vertrekt de arts vanuit de gemeten bloeddruk en de aanbevolen streefwaarde, doorgaans een systolische druk onder de 130 mmHg. Voor een patiënt met een bloeddruk van 160 mmHg moet er dus een daling van ongeveer 30 mmHg worden nagestreefd. De calculator toont dan schema’s van bi- of drievoudige therapie met hoge intensiteit, in plaats van een eenvoudige monotherapie van 8 à 9 mmHg. Dit verkort de tijd die nodig is om de bloeddruk te normaliseren en beperkt het opeenvolgend uitproberen van geneesmiddelen.
Voor patiënten betekent dit een snellere en stabielere bloeddrukcontrole, met mogelijk minder behandelwisselingen. Het instrument blijft echter uitsluitend bestemd voor zorgprofessionals en vervangt geenszins de medische consultatie, noch de leefstijladviezen zoals gezonde voeding, lichaamsbeweging of het stoppen met roken en alcoholgebruik. De modellen zijn gebaseerd op gemiddelde effecten uit studies van beperkte duur, waarbij bepaalde bevolkingsgroepen nog ondervertegenwoordigd zijn. Dat zet de onderzoekers al aan tot het voorbereiden van grootschalige implementatiestudies.
