Gevouwen bankbiljetten en een oude gewoonte die plots veel zin maakt
In de portemonnee van mijn vader namen gevouwen bankbiljetten altijd de hoofdrol op. Netjes gesorteerd op waarde, tot op de millimeter geschikt, kwamen ze één voor één tevoorschijn bij het afrekenen. Als tiener moest ik stiekem lachen om dat ritueel — het leek zo ouderwets, ver weg van contactloos betalen of mobiele apps. Voor mij was hij gewoon een babyboomerwdie koppig vasthield aan zijn gewoontes.
Jaren later vertelden gedragspsychologie, economische studies en een paar flinke storingen mij een heel ander verhaal. Mijn vader beheerde zijn geld met een discipline waar onze budgetapps nog een puntje aan kunnen zuigen. Zijn gewoonte om altijd contant geld op zak te hebben was geen koppigheid, maar een doordachte strategie voor budgetcontrole en veiligheid. Lang uitgelachen, maar dat gedrag oogt vandaag verrassend modern.
De “pijn van betalen”: wat gevouwen biljetten psychologisch veranderen
Gedragswetenschappers spreken tegenwoordig over de “pijn van betalen”. Dat begrip beschrijft het ongemak dat je voelt wanneer je afscheid neemt van je geld. Een biljet van 50 euro overhandigen voelt als een echte derving, terwijl je telefoon even tegen een betaalterminal houden nauwelijks iets losweekt. Onderzoekers die 71 studies uit 17 landen analyseerden, stelden vast dat consumenten meer uitgeven met digitale betaalmiddelen — een fenomeen dat het “cashless effect” wordt genoemd.
Mijn vader telde zijn biljetten, betastte ze, en visualiseerde elke euro die hij uitgaf. Hij stond nooit rood aan het einde van de maand. Dat is geen toeval.
Contant geld bij je dragen: een budgettool die opnieuw actueel is
Uit een studie van de Monnaie de Paris, gepubliceerd in september 2024, blijkt dat 80 procent van de ondervraagden cash beschouwt als een manier om hun budget beter onder controle te houden. Bij jongeren tussen 18 en 34 jaar gebruikt een derde van hen contant geld bewust om uitgaven te organiseren, via de zogenaamde enveloppenmethod en het “cash stuffing” dat op TikTok populair werd.
In Frankrijk daalde het aandeel van contante betalingen van 68 procent in 2016 naar 43 procent in 2024. Toch blijven babyboomers sterk gehecht aan bankbiljetten — en misschien weten zij wel iets wat de rest langzaam herleert.
Hoeveel cash bewaar je best voor storingen en noodsituaties?
Op 30 augustus 2025 toonde een grootschalige storing in het kaartbetalingsnetwerk hoe kwetsbaar ons digitale systeem is. Bijna 14 miljoen gebruikers konden plots hun boodschappen niet meer betalen en ook geen geld meer afhalen. In maart 2024 legde een zware IT-storing bij BNP Paribas eerder al zowel opnames als betalingen lam. Digitale betalingen zijn afhankelijk van stroom en netwerk — bij een storing werken bankbiljetten gewoon verder.
De Europese Centrale Bank (ECB) raadde in september 2025 uitdrukkelijk aan om thuis een kleine cashreserve aan te houden voor dit soort crisismomenten. Wettelijk gezien is er geen plafond op het bedrag aan contanten dat je thuis mag bewaren, maar betalingen in cash boven de 1.000 euro bij een handelaar zijn verboden.
Het INSEE schat dat spaargeld in bankbiljetten bij een inflatie van 3 procent per jaar in vijf jaar zo’n 15 procent van zijn waarde verliest. Daarom geldt als vuistregel: houd een reservepot van één tot drie maanden aan lopende uitgaven achter de hand, bij voorkeur op een spaarrekening, en bewaar slechts een klein deel als fysiek cash. Mijn vader had altijd een briefje van 50 euro, in vieren gevouwen, in de binnenzak van zijn jasje. “Voor echte noodgevallen”, zei hij. Dat oude reflexreflect precies wat veel mensen vandaag opnieuw aan het ontdekken zijn.
