“Veel echtgenoten hebben helemaal geen rechten”: hij bouwt de gezinswoning op de grond van zijn vrouw, na zijn dood eist zijn dochter 501.000 € van haar stiefmoeder

De metselaar, zijn dochter en de geëiste 501.405 euro

Gaston was metselaar van beroep en bouwde tussen 1975 en 1978 met eigen handen de gezinswoning. Maar er was één probleem: de grond waarop hij bouwde, was juridisch eigendom van zijn vrouw Colette. Het koppel was gehuwd onder het stelsel van scheiding van goederen. Toen Gaston in 2016 overleed, trok zijn dochter Sylvie — uit een eerdere relatie — meteen aan de alarmbel en diende een vordering in van meer dan 501.000 euro tegen haar stiefmoeder.

Volgens Sylvie had haar vader niet alleen meebetaald aan de aankoop van het terrein, maar had hij haar stiefmoeder ook “aanzienlijk verrijkt” door de woning gratis te bouwen. Advocate Maëva-Océane Besnard, verbonden aan de balie van Parijs, waarschuwt dan ook: “Dit soort situaties doet zich bijzonder vaak voor en helaas denken veel echtgenoten dat ze een deel van het eigendom kunnen opeisen, totdat ze beseffen dat ze helemaal geen rechten hebben.” Het Hof van Cassatie deed op 4 februari 2026 uitspraak en verduidelijkte definitief wat de rechtspositie is van een woning gebouwd op de grond van een echtgenoot onder scheiding van goederen.

Wie is eigenaar van een woning gebouwd op de grond van de echtgenoot?

Na het overlijden van Gaston op 5 december 2016 opende de nalatenschap zich ten voordele van zowel Colette als Sylvie. Het conflict spitste zich al snel toe op een zogenaamde “vordering tussen echtgenoten” van 501.405 euro — een bedrag dat de dochter namens de nalatenschap van haar vader opeiste. Zo’n vordering kan onder het stelsel van scheiding van goederen ontstaan wanneer het eigen vermogen van de ene echtgenoot is verarmd ten voordele van dat van de andere.

Colette betwistte echter elke financiële bijdrage van haar man aan de aankoop van de grond. Zij stelde dat zij zelf de bouwmaterialen had betaald, terwijl Gaston vooral zijn arbeid als metselaar had ingebracht. De rechters stelden vast dat er geen enkel bewijs was van een bijdrage aan de aankoop van het terrein. Het Hof van Cassatie, eerste burgerlijke kamer, bevestigde in arrest nr. 24-10.920 van 4 februari 2026 dat de grond — en dus ook de woning — uitsluitend eigendom van de echtgenote bleef.

Het recht van natrekking: de grond bepaalt wie eigenaar is

In het Franse recht bepaalt het recht van natrekking dat de eigenaar van de grond automatisch ook eigenaar wordt van alles wat erop gebouwd wordt. Wanneer een woning wordt opgericht op een perceel dat toebehoort aan één echtgenoot, blijft dat goed in principe diens persoonlijk eigendom — ook al heeft de andere echtgenoot de werken gefinancierd of eigenhandig uitgevoerd.

Een vergoeding is in bepaalde gevallen wel mogelijk, maar enkel als aangetoond kan worden dat de niet-eigende echtgenoot het vermogen van de ander werkelijk heeft verrijkt buiten de gewone “lasten van het dagelijkse leven” om. Bovendien mag geen enkele contractuele clausule die aanspraak in de weg staan.

Scheiding van goederen, huwelijkslasten en de “geacht voldaan”-clausule

Het stelsel van scheiding van goederen laat elke echtgenoot eigenaar van zijn eigen bezittingen, maar beiden blijven gehouden om bij te dragen aan de huwelijkslasten (artikel 214 van het Franse Burgerlijk Wetboek): huisvesting, onderhoud van het gezin en familiale uitgaven. Het huwelijkscontract van Gaston en Colette verwees naar artikel 1537 en bevatte een klassieke bijdrageclausule, waarbij de bijdrage “dag na dag als voldaan werd beschouwd, zonder dat er enige verrekening tussen hen zou plaatsvinden”.

“Dit is een bijzonder veelvoorkomende clausule in huwelijkscontracten onder scheiding van goederen”, benadrukt advocate Besnard. Het Hof van Cassatie gaf deze clausule een “onweerlegbaar” karakter: de nalatenschap van Gaston kon dus onmogelijk aanvoeren dat hij te veel had bijgedragen.

De rechters kwalificeerden zijn werk als metselaar als een bijdrage in natura ten dienste van de gezinswoning — en dus als een gewone manier om bij te dragen aan de huwelijkslasten, niet als een verrijking die recht geeft op een vergoeding. Er werd geen enkele vordering erkend en de weduwe hoefde niets te betalen aan haar stiefdochter. Het advies van de advocate is dan ook bijzonder duidelijk: “Alvorens die woning te bouwen op de persoonlijke grond van zijn vrouw, had Gaston een deel van het terrein in onverdeeldheid met haar moeten aankopen. Dan was hij mede-eigenaar geweest en had hij wél rechten gehad.”