Vroeg beginnen met je erfenis regelen: waarom leeftijd alles verschil maakt
Wanneer een Parijse notaris op TF1 INFO zegt “Hoe ouder je bent, hoe meer kosten je moet betalen”, is de boodschap glashelder. Bij het plannen van je nalatenschap is leeftijd geen bijzaak — het is een van de krachtigste hefbomen die je hebt. In een televisie-uitzending gaf 79% van de kijkers aan hun erfenis te willen voorbereiden, maar de vraag blijft: wanneer begin je ermee, en hoe pak je het aan?
De notaris is duidelijk over het ideale moment: “Vanaf 50 jaar is de beste start. Hoe vroeger je overdraagt, hoe gunstiger de fiscale situatie.” In de praktijk blijkt uit cijfers van vermogensplatform Hagnère Patrimoine dat Fransen gemiddeld pas rond hun 66 à 67 jaar serieus werk maken van hun erfenis — meer dan vijftien jaar later dan aanbevolen. In die tussenliggende jaren gaan er waardevolle fiscale voordelen verloren, schenkmogelijkheden blijven onbenut, en de situatie als koppel kan vastlopen of net bijgestuurd worden.
Waarom maakt leeftijd zo’n groot verschil bij erfbelasting?
In Frankrijk — en bij uitbreiding ook in België — is het erfrecht opgebouwd rond vrijstellingen en progressieve belastingschalen. Een ouder kan per kind 100.000 euro belastingvrij schenken, en dat bedrag hernieuwt zich om de 15 jaar. Wie op zijn veertigste of vijftigste begint, heeft dus nog meerdere schenkcycli voor zich. Een tachtigjarige heeft er nog maar één. Vandaar de waarschuwing van de notaris: vroeg beginnen zorgt voor een fiscale situatie die “zo gunstig mogelijk” uitvalt.
Je nalatenschap plannen vanaf 50: de juiste aanpak
Rond de leeftijd van 50 jaar raden notarissen aan om eerst een overzicht op te maken van alle bezittingen en schulden, en vervolgens te bepalen aan wie je wil nalaten. Het is ook het ideale moment om je huwelijksvermogensstelsel te herbekijken, een testament op te stellen of bij te werken, en na te denken of een eerste schenking — bijvoorbeeld om een kind te helpen bij de aankoop van een woning — zinvol is. Eén gesprek bij de notaris volstaat om dit kader te leggen.
Tussen de 60 en 70 jaar starten de meeste mensen pas echt met deze stappen, wat overeenkomt met de gemiddelde leeftijd die Hagnère Patrimoine registreert. Schenkingen met verdeling maken het dan nog mogelijk om de verdeling tussen kinderen vast te leggen, terwijl de vrijstellingen nog van toepassing zijn. Na je 70ste blijven er mogelijkheden bestaan, maar die worden beperkter. “Wie op zijn 95ste wil overdragen, kan dat nog steeds, maar de levensverwachting is korter. En dus zal de fiscale situatie minder voordelig zijn”, waarschuwt de notaris.
Samenwonend, wettelijk samenwonend of gehuwd: de impact op erfbelasting
Fiscaal gezien zijn kinderen het best beschermd, met een vrijstelling van 100.000 euro en een belastingschaal van 5 tot 45%. De situatie is veel minder gunstig voor een feitelijke partner of een vriend: voor overdrachten aan niet-verwanten kan het tarief oplopen tot maar liefst 60%. De notaris zegt het zonder omwegen: “Het Franse recht houdt niet van feitelijke samenwoners. Je kunt overdragen, maar dat kost 60% belasting — net alsof het een vriend betreft.”
Het contrast met een huwelijk of wettelijke samenwoning is enorm. Een gehuwde partner of wettelijk samenwonende partner die in een testament is aangeduid, is volledig vrijgesteld van erfbelasting. “Met een wettelijke samenwoning én een testament ga je van 60% belasting naar nul. Dat is het enorme verschil. Zonder testament is er geen erfenis”, benadrukt de notaris. Je nalatenschap plannen betekent dus ook heel concreet: een bewuste keuze maken over je relationele en juridische statuut als koppel.
